Uchwała Nr SO.14.4011.236.2025 Składu Orzekającego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2025 roku

Uchwała Nr SO.14.4011.236.2025
Składu Orzekającego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu
z dnia 11 grudnia 2025 roku
w sprawie wyrażenia opinii o projekcie uchwały budżetowej Gminy Lubasz na 2026 rok Skład Orzekający Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu, wyznaczony zarządzeniem Nr 5/2025 Prezesa Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu z dnia 3 lutego 2025 r., w osobach:
Przewodnicząca Monika Paczyńska
Członkowie: Marzena Węckowicz
Edyta Zastrow
działając na podstawie art. 13 pkt 3 i art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 7), w związku z art. 238 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483), o przedłożonym przez Wójta Gminy

Lubasz projekcie uchwały budżetowej na 2026 rok wyraża
opinię pozytywną z uwagą
sformułowaną w pkt II. 2 uzasadnienia
UZASADNIENIE

I.
Projekt uchwały budżetowej na 2026 rok został przedłożony tutejszej Izbie w dniu 14 listopada 2025 r. (zarządzenie Nr 111.2025 Wójta Gminy Lubasz z dnia 12 listopada 2025 r.) w celu zaopiniowania. Wraz z projektem uchwały przedłożone zostało uzasadnienie do uchwały oraz materiały informacyjne.
Skład Orzekający stwierdził, że szczegółowość projektu budżetu, uzasadnienie oraz materiały informacyjne przedłożone wraz z projektem uchwały budżetowej odpowiadają wymogom określonym w uchwale Nr XXIX/332/2010 Rady Gminy Lubasz z dnia 9 września 2010 r. w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej. 
W uzasadnieniu do projektu budżetu wskazano założenia, jakie przyjęto do wyliczeń prognozowanych dochodów oraz wydatków. Zakres unormowań zawartych w projekcie uchwały budżetowej odpowiada wymogom ustawy o finansach publicznych, a w szczególności art. 212–215, art. 222, art. 235-237. Projekt uchwały budżetowej jest kompletny, rachunkowo zgodny i wewnętrznie spójny.
II.
1. W projekcie uchwały budżetowej na 2026 r. zostały ustalone:
   a) dochody w wysokości 64.875.281,00 zł, w tym:
      -dochody bieżące w kwocie 54.425.334,21 zł,
      - dochody majątkowe w kwocie 10.449.946,79 zł;
   b) wydatki w wysokości 65.387.468,00 zł, w tym:
   – wydatki bieżące w kwocie 49.307.805,22 zł,
   – wydatki majątkowe w kwocie 16.079.662,78 zł.
Proponowane w projekcie budżetu dochody bieżące, są wyższe od planowanych wydatków bieżących o kwotę 5.117.528,99 zł, a zatem spełniony zostanie wymóg wynikający z przepisu art. 242 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Prognozowane dochody Gminy na 2026 rok są niższe o 1,60 % od planowanych dochodów gminy na 2025 rok (wg stanu na koniec III kwartału 2025 r.), przy czym dochody bieżące zostały zaplanowane na poziomie niższym o 0,09 %, a dochody majątkowe na poziomie niższym o 8,76 % w stosunku do planowanych na koniec III kwartału 2025 r.
Prognozowane wydatki na 2026 rok są niższe o 2,07 % od planowanych wydatków na 2025 r. (wg stanu na koniec III kwartału 2025 r.), przy czym wydatki bieżące zaplanowano na poziomie niższym o 4,90 %, a wydatki majątkowe na poziomie wyższym o 7,78 % w stosunku do planowanych na koniec III kwartału 2025 r. Wydatki na wynagrodzenia i składki od nich naliczane zaplanowano w 2026 roku na poziomie wyższym o 2,95 % od ich wielkości planowanej
na koniec III kwartału 2025 roku.
2. Wynik budżetu to planowany deficyt w wysokości 512.187,00 zł, który zgodnie z postanowieniem § 3 projektu uchwały budżetowej zostanie sfinansowany „przychodami z tytułu kredytów i pożyczek („952”) oraz przychodami jednostek samorządu terytorialnego z wynikającymi z rozliczenia środków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy i dotacji na realizację programu, projektu lub zadania finansowanego z udziałem tych środków („906”)” (pisownia
oryginalna).
Z załącznika Nr 1 do projektu uchwały w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Lubasz na lata 2026-2036 wynika natomiast, że deficyt budżetu zostanie sfinansowany nadwyżką budżetową z lat ubiegłych w kwocie 512.187,00 zł - § 906 (poz. 4.2.1). 
Skład Orzekający wskazuje, że przepis art. 212 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych zobowiązuje do określania w uchwale budżetowej kwoty planowanego deficytu wraz ze źródłami jego pokrycia. Przy czym źródła sfinansowania deficytu wskazane w uchwale budżetowej oraz w załączniku Nr 1 do wieloletniej prognozy finansowej winny być ze sobą spójne. W projekcie uchwały budżetowej (załącznik Nr 3) zaplanowano przychody w łącznej wysokości 2.274.787,00 zł, z tego z tytułu:
– wynikających z rozliczenia środków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy i dotacji na realizację programu, projektu lub zadania finansowanego z udziałem tych środków (§ 906) w kwocie 594.787,00 zł;
– zaciągniętych pożyczek i kredytów na rynku krajowym (§ 952) w kwocie 1.680.000,00 zł. W uzasadnieniu do planowanych przychodów budżetu w odniesieniu do wynikających z rozliczenia środków sklasyfikowanych w § 906 Wójt Gminy wskazał: „na podstawie umowy podpisanej ze Skarbem Państwa w imieniu którego działa Centrum Projektów Polska Cyfrowa o powierzenie grantu pn. ”Cyberbezpieczny Samorząd” kontynuowane będzie zadanie, na które środki wpłynęły w roku 2024 i 2025 i nie zostały w całości wydatkowane (ujęte zostały w 2026 roku w przychodach „906” w kwocie 594.787,00 zł, z czego kwota 161.474,40 zł stanowi środki, których nie wydatkowano w roku 2025, a wpłynęły w roku 2024 i zaplanowane były w przychodach „906”. Natomiast pozostała kwota, tj. 33.312,60 zł wpłynęła na konto budżetu gminy w roku 2025). Na sesji w końcówce listopada br kwota 161.474,40 zł umniejszona zostanie z przychodów „906” oraz wydatków budżetu, natomiast kwota, która wpłynęła w roku 2025
(433.312,60 zł), wprowadzona zostanie po stronie dochodów oraz rozchodów „994” – przelewy na rachunki lokat, gdyż nie planuje się ponosić wydatków na projekt w roku 2025”. 
Na podstawie dokumentów będących w posiadaniu tut. Izby, tj. bilansu z wykonania budżetu Jednostki sporządzonego na dzień 31 grudnia 2024 r., sprawozdania Rb-NDS za III kw. 2025 r. oraz uchwały budżetowej na rok 2025 po zmianach wprowadzonych uchwałą Rady Gminy Lubasz Nr XVIII/150/2025 z dnia 25 listopada 2025 r., Skład Orzekający ustalił, że na dzień wydania niniejszej opinii Gmina Lubasz posiada niezaangażowane w budżecie na rok 2025 niewykorzystane środki, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 8 ustawy o finansach publicznych w wysokości pozwalającej na zaangażowanie w budżecie roku 2026 kwoty 161.474,40 zł, ponadto otrzymane w 2025 r. środki w związku z realizacją projektu pn. „Cyberbezpieczny samorząd” w wysokości 443.312,60 zł zostały zaplanowane w rozchodach budżetu jako przelewy na rachunki lokat (§ 994). W ocenie Składu Orzekającego planowana wartość przychodów sklasyfikowanych w § 906 w kwocie 594.787,00 zł jest realna.
Z analizy zał. Nr 2, Nr 4 i Nr 14 do projektu uchwały budżetowej wynika, że przedmiotowe środki Jednostka przeznaczy na wydatki bieżące i majątkowe zaplanowane w rozdziale 75095 „Pozostała działalność” z czwartą cyfrą § „7” i „9”. Ponadto z analizy załącznika Nr 2 „Przedsięwzięcia WPF” do projektu uchwały w sprawie Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Lubasz na lata 2026-2036 wynika, że przedmiotowe przychody stanowią źródło
finansowania przedsięwzięcia bieżącego i majątkowego pn. „Cyberbezpieczny Samorząd” (poz. 1.1.1.3 oraz poz. 1.1.2.2).
Biorąc natomiast pod uwagę charakter przychodów sklasyfikowanych w § 906 (środki przeznaczone na określone wydatki) uznać należy, że nie mogą być one przeznaczone na rozchody budżetu, tj. na spłatę wcześniej  zaciągniętych zobowiązań. Obowiązek przeznaczenia omawianych przychodów na wydatki budżetu de facto przesądza o tym, że będą one służyły sfinansowaniu deficytu budżetu.
Zatem w uchwale jako źródło sfinansowania deficytu budżetu należało wskazać przychody z wynikających z rozliczenia środków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy i dotacji na realizację programu, projektu lub zadania finansowanego z udziałem tych środków (§ 906), które w całości wystarczają na jego porycie. Należy podkreślić, że wypełnienie wymogów z art. 212 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych będzie można uznać za spełnione, jeżeli w uchwale budżetowej jako źródło sfinansowania deficytu budżetu wskazane zostaną służące temu
planowane w budżecie przychody.
Powyższe ustalenia stanowią podstawę sformułowania uwagi.
W projekcie uchwały budżetowej zostały zaplanowane rozchody budżetu w wysokości 1.762.600,00 zł, w całości z tytułu spłaty otrzymanych krajowych pożyczek i kredytów (§ 992). Z dokumentów będących w posiadaniu Izby wynika, iż Gmina posiada również zadłużenie z tytułu wyemitowanych papierów wartościowych w wysokości 12.817.000,00 zł, których wykup według uchwały Nr XXXII/284/21 z dnia 23 listopada 2021 r. w sprawie emisji obligacji serii A21, B21, C21, D21, E21, F21, G21, H21 oraz zasad ich zbywania, nabywania i wykupu,
przypada na lata 2026-2033, w tym w roku 2026 w wysokości 1.200.000,00 zł. Zatem wartość przypadających do wykupu w 2026 r. obligacji winna zostać zaplanowana w § 982 „Wykup innych papierów wartościowych”.
3. Z analizy danych zawartych w projekcie uchwały budżetowej, w projekcie uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej oraz w materiałach informacyjnych wynika, że spełniona będzie relacja, o której jest mowa w art. 243 ufp., co jest warunkiem koniecznym uchwalenia budżetu.
4. Z analizy danych wynikających ze sprawozdania Rb-Z o stanie zobowiązań według tytułów dłużnych oraz poręczeń i gwarancji wg stanu na koniec IV kwartału 2024 r., z uwzględnieniem planowanych do zaciągnięcia w latach 2025-2026 przychodów zwrotnych oraz spłat rat kredytów i pożyczek jak i wykupów papierów wartościowych w latach 2025-2026 wynika, że stan zadłużenia na dzień 31 grudnia 2026 r. wyniesie 32.198.461,00 zł.
5. Kwoty zaplanowanych w wydatkach budżetu rezerw, tj. rezerwy ogólnej i rezerw celowych mieszczą się w granicach określonych w przepisie art. 222 ust. 1 i 3 ustawy o finansach publicznych, a rezerwa celowa na realizację zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego mieści się w limicie określonym w art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 122, z późn. zm.).
6. Zaplanowane w projekcie budżetu kwoty dotacji celowych z budżetu państwa na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, dotacji na bieżące zadania własne, a także subwencji ogólnej, jak również wpływów z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych i osób prawnych, przyjęte zostały w wysokościach wynikających z zawiadomienia dysponenta.
7. W projekcie budżetu zabezpieczono wydatki na zadania obowiązkowe, jak również w odpowiedniej wysokości środki na wpłaty na rzecz izb rolniczych oraz wydatki na dokształcanie i doskonalenie nauczycieli.
8. Zakres proponowanych upoważnień, jakie organ stanowiący może udzielić organowi wykonawczemu nie wykracza poza dyspozycję wynikającą z art. 258 i art. 264 ust. 3 ustawy o finansach publicznych oraz art. 111 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337, z późn. zm.).
9. Planowane w projekcie uchwały budżetowej na 2026 rok wydatki zapewniają realizację przedsięwzięć, ujętych w wykazie przedsięwzięć załączonym do projektu uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej dla roku 2026, co spełnia wymóg art. 231 ust. 2 ustawy o finansach publicznych.
10. Z załącznika Nr 7 do uchwały wyodrębniono dochody z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w kwocie 147.700,00zł oraz opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w obrocie hurtowym w kwocie 36.900,00 zł i postanowiono o ich przeznaczeniu na realizację programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w kwocie 184.100,00 zł oraz na realizację zadań określonych w programie przeciwdziałania narkomanii w kwocie 500,00 zł.
11. Do projektu budżetu dołączono m.in.: plan dochodów i wydatków związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie ustawami (załącznik Nr 5), dochody (dotacje) i wydatki związane z realizacją własnych zadań bieżących (załącznik Nr 6), dochody z tytułu opłat i kar za korzystanie ze środowiska oraz wydatki nimi finansowane na zadania z zakresu ochrony środowiska (załącznik Nr 9), a także plan wydatków na przedsięwzięcia realizowane w ramach funduszu sołeckiego (załącznik Nr 10). Ponadto
wskazano środki pochodzące z Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych i Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 wraz z ich przeznaczeniem na wydatki z uwzględnieniem środków własnych (załącznik Nr 13).
12. Zadania określone ustawą z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r. poz. 733), a dotyczące funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi Gmina realizuje samodzielnie. Dochody z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wydatki związane z funkcjonowaniem systemu gospodarowania odpadami komunalnymi zaplanowane zostały w wysokościach odpowiednio: dochody w rozdz. 90002 w kwocie 3.246.110,00 zł (w tym § 0490 kwota 3.200.760,00 zł) i
wydatki w rozdz. 90002 w kwocie 3.756.532,00 zł (w tym § 4300 kwota 3.570.000,00 zł). Z powyższego wynika zatem, że system gospodarowania odpadami komunalnymi nie jest zbilansowany.
Rada Gminy Lubasz uchwałą Nr XXXII/290/21 z dni 23 listopada 2021 r., na podstawie art. 6r ust. 2da ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, postanowiła o pokryciu części kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z dochodów własnych niepochodzących z pobranej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
III.
Skład Orzekający wskazuje, że:
1. analiza załącznika Nr 1 „Plan dochodów budżetowych na rok 2026” wykazała, iż w rozdziale 75868 „Programy regionalne 2021–2027 finansowane z udziałem Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji” sklasyfikowane zostały dochody w wysokości 1.981.264,32 zł, które przeznaczone zostały na wydatki w rozdziale 85516 „System opieki nad dziećmi w wieku do lat 3” sklasyfikowane w § 6057 w związku z realizacją zadania „Budowa żłobka w Lubaszu – Aktywny Maluch 2022-2029”. W uzasadnieniu projektu w odniesieniu do przedmiotowych
dochodów podano: „(…) ze środków KPO realizowane będą na zadanie pn. „Budowa żłobka w Lubaszu – 1.981.264,32 zł. Skład Orzekający wskazuje, że stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 513, z późn. zm.) wskazane dochody winny zostać
sklasyfikowane w rozdziale 75867 „Krajowy Plan Odbudowy”;
2. wydatki majątkowe na spłatę zobowiązań zaliczanych do tytułu dłużnego, w związku z realizacją zadania pn. „Zakup nieruchomości od Skarbu Państwa w Lubaszu” (płatność rozłożona na 10 lat), sklasyfikowane zostały w § 6060 „Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych” zamiast w § 6150 „Wydatki majątkowe jednostek samorządu terytorialnego na spłatę zobowiązań zaliczanych do tytułu dłużnego - kredyty i pożyczki, o
którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy”;
3. w załączniku Nr 6 „Dochody (dotacje) i wydatki związane z realizacją własnych zadań bieżących” w części dotyczącej wydatków w dziale 852 „Pomoc społeczna” wykazano kwotę wartość 382.419,00 zł zamiast 397.795,00 zł;
Ponadto w przedmiotowym załączniku w części dotyczącej wydatków zastosowano niezgodne z klasyfikacja budżetową nazwy dla rozdziałów: 85205, 85213 i 85214;
4. w rozdziale 60004 i rozdziale 92601 zaplanowano wydatki z tytułu dotacje celowe na pomoc finansową udzielaną między jednostkami samorządu terytorialnego na dofinansowanie własnych zadań bieżących (§ 2710). Skład Orzekający przypomina o konieczności podjęcia stosownej uchwały przed przekazaniem środków na powyższe cele.
Wskazując na powyższe Skład Orzekający postanowił, jak w sentencji.

Przewodnicząca
Składu Orzekającego