biuletyn informacji publicznej
W oparciu o otrzymane sprawozdania z badań wody, przeprowadzonych w ramach planu
pracy w zakresie poboru próbek wody na dany rok przez organ Państwowej Inspekcji
Sanitarnej, wykonanych przez Oddział Laboratoryjny Powiatowej Stacji Sanitarno-
Epidemiologicznej w Pile, Laboratorium Badania Wody 64-920 Piła,
ul. Wojska Polskiego 43, Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-
Epidemiologicznej w Poznaniu: Laboratorium Badania Wody i Pomiarów Fizycznych,
61- 705 Poznań ul. Noskowskiego 21 i Laboratorium Aparatury Specjalnej, 61-707 Poznań
ul. Libelta 36, w ramach kontroli urzędowej oraz wykonanych przez Laboratorium
Usługowo-Badawcze "BIOCHEMIK" sp. z o.o., 64-920 Piła, ul. Strefowa 15,
przeprowadzonych przez przedsiębiorstwo wodociągowe, w ramach kontroli wewnętrznej,
pobranej 27.10.2025 r. przez próbkobiorców Powiatowej Stacji Sanitarno-
Epidemiologicznej w Czarnkowie, z wodociągu publicznego w Sokołowie, w punktach:
• sieć Kamionka 31, przedszkole - sprawozdanie z badań nr 1744/W/25 z 31.10.2025 r.,
N/4555/2025 z 6.11.2025 r.,
oraz pobranej 6.11.2025 r. przez pracownika laboratorium, z wodociągu publicznego
w Sokołowie, w punktach:
• sieć Kamionka 28, hydrant - sprawozdanie z badań nr 2330/11/25 z 10.11.2025 r.,
• sieć Klempicz 10A, hydrant - sprawozdanie z badań nr 2327/11/25 z 10.11.2025 r.,
• sieć Prusinowo 12, hydrant - sprawozdanie z badań nr 2332/11/25 z 10.11.2025 r.,
• sieć Dębe ul. Leśna, hydrant - sprawozdanie z badań nr 2325/11/25 z 10.11.2025 r.,
• sieć Kamionka 31, przedszkole - sprawozdanie z badań nr 2329/11/25 z 10.11.2025 r.,
• sieć Kamionka 37, hydrant - sprawozdanie z badań nr 2331/11/25 z 10.11.2025 r.,
• stacja uzdatniania wody w Sokołowie, woda uzdatniona - sprawozdanie z badań nr
2328/11/25 z 10.11.2025 r.,
stwierdza, że woda dostarczana z wodociągu publicznego w Sokołowie, nie spełnia
wymagań rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości
wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. z 2017 r. poz. 2294), ze względu
na ponadnormatywną zawartość azotynów w wodzie, która wystąpiła w próbie pobranej
6.11.2025 r. w wymienionym poniżej punkcie i wyniosła:
sieć Kamionka 37, hydrant – 1,2 mg/l,
oraz ze względu na ponadnormatywną zawartość manganu w wodzie, która w próbie
pobranej 6.11.2025 r., w przedszkolu w Kamionce 31, wyniosła 79,1 μg/l, a stacji
uzdatniania wody 64,7 μg/l.
Zbadana powtórnie w przedszkolu w Kamionce 31, mętność wody wyniosła <0,2 NTU
i mieściła się w wartości zalecanej. W obu punktach zbadano także zawartość żelaza, która
spełnia wymagania ww. rozporządzenia.
Wartość dopuszczalna dla azotynów wynosi 0,50 mg/l, dla manganu 50 μg/l, wartość
zalecana dla mętności wynosi 1 NTU.
W związku z przekroczeniem dopuszczalnej zawartości azotynów woda w dalszym ciągu
nie nadaje się do spożycia dla kobiet w ciąży, niemowląt oraz dzieci do 3-go roku życia.
Zaleca się wówczas korzystanie z wody konfekcjonowanej (butelkowanej).
Osoby z grupy ryzyka tj. kobiety w ciąży, niemowlęta, dzieci do 3-go roku życia nie
powinny używać wody wodociągowej zawierającej podwyższone ilości azotynów.
Pozostali odbiorcy wody mogą wykorzystywać ją do celów konsumpcyjnych, przy czym
ze względu na ponadnormatywną zawartość manganu, Państwowy Powiatowy Inspektor
Sanitarny w Czarnkowie, stwierdza warunkową przydatność wody do spożycia i na cele
gospodarcze oraz określa termin trwania przekroczenia: do 30 stycznia 2026 r.
Dopuszczalną wartość parametryczna dla manganu ustala do 400 μg/l.
Woda może być używana do celów gospodarczych i sanitarnych.
Ocena jakości wody została wydana na podstawie § 21 ust.1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra
Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia
przez ludzi (Dz.U. 2017 r., poz. 2294).
Woda ze zwiększoną ilością azotynów może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia
niemowląt, może być przyczyną wystąpienia methemoglobinemii (powodującej
niedotlenienie organizmu i sinicę u małych dzieci).
Natomiast stwierdzone przekroczenie zawartości manganu nie stanowi zagrożenia dla
zdrowia konsumentów, może jednak negatywnie wpływać na cechy organoleptyczne wody,
takie jak: smak, zapach, barwa, mętność, a w konsekwencji może obniżać akceptowalność
wody do spożycia oraz cechy użytkowe i eksploatacyjne, np. mogą powodować
powstawanie przebarwień na urządzeniach sanitarnych, pranych tkaninach oraz innych
powierzchniach, mających kontakt z wodą. Stwierdzone przekroczenie nie wymaga
wydania dodatkowych, specjalnych zaleceń czy ograniczeń dotyczących spożycia wody,
oprócz już obowiązujących ze względu na ponadnormatywną zawartość azotynów w
wodzie.
Uwzględniając obecne przekroczenia z zakresie zawartości manganu oraz azotynów
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Czarnkowie wydał 13.11.2025 r. aktualny
komunikat o jakości wody.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Czarnkowie oczekuje, w terminie 7 dni
od daty otrzymania niniejszej oceny, pisemnej informacji o dotychczas prowadzonych
działaniach oraz dalszych zamierzeniach w kierunku poprawy jakości wody.
Poniżej przedstawiono informację dotyczącą przedmiotowych parametrów
oraz potencjalnych konsekwencji zdrowotnych dla konsumentów:
Azotyny są związkiem powstającym w wyniku redukcji azotanów, ich zawartość może się
zmieniać w zależności od potencjału oksydacyjno-redukcyjnego środowiska. Azotany
naturalnie występują w środowisku i pełnią rolę ważnego składnika odżywczego dla roślin.
Są obecne w różnych stężeniach we wszystkich roślinach i stanowią etap obiegu azotu
w przyrodzie. Z kolei azotyny, nie są zwykle obecne w dużych stężeniach poza
środowiskiem redukcyjnym, ponieważ stabilniejszym stopniem utlenienia są azotany.
Niezależnie od źródeł naturalnych, azotany przedostają się do środowiska, w tym wodnego,
na skutek działalności rolniczej człowieka, w szczególności stosowania nawozów
azotowych, obornika, ze ścieków bytowych, np. szamb.
Ogólnie rzecz biorąc, najważniejszym źródłem narażenia ludzi na azotany i azotyny są
warzywa (dla obu związków) i konserwowane wyroby mięsne, ponieważ azotyn sodu
stosowany jest do peklowania mięsa. Sól peklowa powoduje dodatkowo, że mięso przybiera
kolor różowy lub ciemnoróżowy.
W niektórych przypadkach źródłem azotanów i azotynów może być woda do picia, co jest
szczególnie niebezpieczne dla niemowląt karmionych z butelki, które są najbardziej
narażone ze względu na wysokie spożycie wody w stosunku do masy ciała. Woda
ze zwiększoną ilością azotynów może być przyczyną wystąpienia methemoglobinemii
(powodującej niedotlenienie organizmu i sinicę u małych dzieci). Osoby z grupy ryzyka
tj. kobiety w ciąży, niemowlęta, dzieci do 3-go roku życia nie powinny spożywać wody
zawierającej podwyższone ilości azotynów. Zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji
Zdrowia (World Health Organization - WHO) dotyczącymi jakości wody do picia, zalecana
wartość dla azotynów wynosi 3 mg/l i bazuje na danych dotyczących człowieka,
wskazujących iż dawki powodujące methemoglobinemię u niemowląt zawierają się
w przedziale od 0,4 mg/kg masy ciała do ponad 200 mg/kg masy ciała. Zastosowanie
najniższego stężenia z tego zakresu, czyli 0,4 mg/kg, przy założeniu, że masa ciała
niemowlęcia wynosi 5 kg, a spożycie wody wynosi 0,75 l, pozwala określić wartość zalecaną
jako (w zaokrągleniu) 3 mg/l wody. Wartość zalecana to wartość chroniąca przed
methemoglobinemią u niemowląt karmionych z butelki (narażenie krótkotrwałe).
Mangan jest powszechnie występującym składnikiem wód podziemnych, znaczne stężenia
manganu w wodzie przeważnie występują jednocześnie z wysokimi wartościami stężeń
żelaza. Podwyższone wartości stężeń manganu, przekraczające 100 μg/l, mogą wywierać
niepożądany wpływ na wskaźniki organoleptyczne wody, powodując wzrost jej barwy,
mętności, smaku i zapachu. Mogą też powodować pozostawianie przebarwień na pranych
tkaninach, urządzeniach sanitarnych oraz innych powierzchniach, mających kontakt z
wodą. Istotnym problemem jest także wytrącanie się nierozpuszczalnych związków
manganu w formie osadów mineralnych w przewodach wodociągowych, z czasem
prowadzące do zakłóceń eksploatacji wodociągu i dodatkowo przyczyniając się
do pogorszenia jakości wody. Zgodnie z wytycznymi WHO, zalecana wartość ustalona
ze względów zdrowotnych wynosi 0,4 mg/l.
Mangan należy do mikroelementów niezbędnych dla organizmu człowieka, uczestnicząc
w licznych przemianach metabolicznych i będąc jednym z czynników warunkujących
ich prawidłowy przebieg. Głównym źródłem manganu dla organizmu człowieka jest
żywność. Największe ilości manganu zawierają produkty pochodzenia roślinnego, orzechy
i produkty zbożowe, warzywa a szczególne miejsce z uwagi na dostarczanie znacznych jego
ilości i powszechne spożycie, zajmuje herbata. Filiżanka tego napoju może zawierać od 0,4 do 1,3 mg manganu. Zdecydowana większość dobowej dawki manganu, bo ok. 80 %
pochodzi z żywności, udział w powyższej dawce wody przeznaczonej do spożycia stanowi
ok. 20 %. Wartość parametryczną dla zawartości manganu w wodzie przeznaczonej
do spożycia przez ludzi ustalono na 50 g/l. Wartość tę przyjęto z uwagi na niekorzystny
wpływ wyższych stężeń na ocenę organoleptyczną wody i jej akceptowalność przez
konsumentów oraz zagrożenie tworzeniem się osadów w sieci wodociągowej. Nie została
ona określona w celu bezpośredniej ochrony zdrowia ludzi, stąd jej przekroczenie
nie oznacza takiego zagrożenia.
Beata Kościelska
Państwowy Powiatowy
Inspektor Sanitarny w Czarnkowie
